Van chặn lửa hút khói hoạt động thế nào trong đám cháy?
09/08/2025
Lượt xem: 409
Trong các hệ thống thông gió và điều hòa không khí của tòa nhà, nguy cơ cháy nổ và lan truyền khói luôn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an toàn tính mạng và tài sản. Thực tế cho thấy, khói độc hại từ đám cháy có thể lan nhanh qua các đường ống gió, gây khó khăn cho việc thoát hiểm và cản trở công tác cứu hỏa. Vì vậy, việc trang bị van chặn lửa hút khói (Fire and Smoke Damper) đóng vai trò đặc biệt quan trọng, giúp ngăn chặn sự lan truyền của khói và lửa qua hệ thống HVAC.
Với hơn 50 năm kinh nghiệm và tiêu chuẩn sản xuất khắt khe, Belimo mang đến các dòng động cơ van chặn lửa hút khói Fire and Smoke Damper Actuators đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn an toàn quốc tế, hiệu suất cao và độ bền vượt trội. Các thiết bị này không chỉ đảm bảo khả năng đóng mở chính xác khi có tín hiệu báo cháy, mà còn vận hành ổn định ở nhiệt độ cao và tần suất hoạt động liên tục, góp phần bảo vệ an toàn cho người và công trình.

1. Khói – mối nguy còn lớn hơn ngọn lửa
Trong một đám cháy, không chỉ ngọn lửa gây ra nguy hiểm mà khói cũng có thể lan truyền nhanh chóng và dễ dàng khắp tòa nhà. Khói thường bốc lên cao, và một trong những con đường lan truyền nhanh nhất chính là hệ thống thông gió và điều hòa không khí (HVAC).
Trong quá trình sơ tán, việc ngăn chặn sự lan tỏa của khói đóng vai trò cực kỳ quan trọng để bảo vệ tính mạng cư dân và nhân viên. Theo thống kê, hít phải khói độc là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trong các vụ cháy, vượt xa tác hại trực tiếp từ lửa.
Điều này đặt ra câu hỏi: Van chặn lửa hút khói làm gì để ngăn khói lan rộng?
2. Van chặn lửa hút khói là gì? Hoạt động như thế nào trong đám cháy?
Van chặn lửa hút khói là thiết bị được thiết kế đặc biệt, lắp đặt bên trong đường ống gió hoặc các khe truyền không khí của tòa nhà, với mục tiêu ngăn không cho khói di chuyển từ khu vực này sang khu vực khác.
Cơ chế vận hành của van chặn lửa hút khói bắt đầu khi hệ thống phát hiện khói. Cụ thể:
- Các đầu dò khói được kết nối với tủ trung tâm báo cháy.
- Khi phát hiện khói, hệ thống báo cháy gửi tín hiệu đến động cơ điều khiển (actuator) gắn vào van chặn khói.
- Động cơ này có thể được lắp bên trong hoặc bên ngoài van, hoạt động bằng điện hoặc khí nén.
- Khi nhận lệnh, động cơ sẽ sử dụng cơ cấu trục truyền động (jackshaft) và liên kết (linkage) để đóng cánh van, chặn hoàn toàn đường đi của khói.
Tìm hiểu về dòng Động cơ van chặn lửa hút khói thế hệ mới BEN & BEE của Belimo
3. Các loại động cơ điều khiển van chặn lửa hút khói
Hiện nay, van chặn lửa hút khói có thể sử dụng động cơ khí nén hoặc động cơ điện. Mỗi loại có nguyên lý hoạt động và các tình huống hỏng hóc khác nhau.
3.1. Động cơ khí nén (Pneumatic Actuators)
Động cơ khí nén sử dụng áp lực không khí để vận hành. Chúng sẽ ngừng hoạt động nếu:
- Không có nguồn khí nén cung cấp.
- Đường ống dẫn khí bị ngắt hoặc hỏng.
- Áp suất khí nén không đủ để kích hoạt cơ cấu van.
Ưu điểm: độ bền cao, thích hợp môi trường công nghiệp.
Nhược điểm: phụ thuộc vào hệ thống khí nén, bảo trì phức tạp hơn.
3.2. Động cơ điện (Electrical Actuators)
Động cơ điện sử dụng nguồn điện để vận hành. Chúng sẽ ngừng hoạt động nếu:
- Mất nguồn điện cấp.
- Không có dây dẫn điện kết nối tới động cơ.
Ưu điểm: dễ lắp đặt, điều khiển chính xác, tương thích tốt với hệ thống tòa nhà thông minh.
Nhược điểm: phụ thuộc vào nguồn điện dự phòng khi mất điện.
Nguyên lý hoạt của động cơ van chặn lửa hút khói Belimo
4. Bộ động cơ van gió loại chặn lửa hút khói Belimo (Fire and Smoke Damper Actuators)
Động cơ van gió loại chặn lửa hút khói của Belimo được thiết kế chuyên dụng để vận hành các loại van gió chống cháy, chống khói hoặc kết hợp cả hai trong hệ thống thông gió và điều hòa không khí. Sản phẩm có dải mô-men xoắn từ 18 in-lb đến 180 in-lb ở nhiệt độ 350°F (≈176°C).
Để đảm bảo an toàn tối đa trong mọi tình huống, bộ truyền động Belimo đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn áp dụng cho tòa nhà thương mại tại Hoa Kỳ, vượt qua thử nghiệm UL 555 & UL 555S ở 350°F, và được kiểm tra thực tế với 30.000 chu kỳ đóng – mở khi lắp trên các loại van gió đã được phê duyệt. Con số này vượt xa yêu cầu 20.000 chu kỳ theo tiêu chuẩn UL ở điều kiện tải tĩnh của van gió.
Đặc điểm nổi bật:
- Bộ vi điều khiển (microcontroller) của Belimo giúp động cơ tạo ra mô-men xoắn cao với dòng điện tiêu thụ thấp, đồng thời hoạt động mát hơn để kéo dài tuổi thọ.
- Hệ thống quản lý chất lượng đạt chứng nhận ISO 9001 cùng bảo hành 5 năm, đảm bảo độ tin cậy và dịch vụ hỗ trợ khách hàng xuất sắc.
- Có thể điều khiển tập trung từ phòng điều khiển và tích hợp vào hệ thống an toàn, giúp duy trì môi trường tương đối không khói để người trong tòa nhà thoát hiểm nhanh và lực lượng cứu hỏa tiếp cận dễ dàng.
- Tuân thủ đầy đủ các quy chuẩn và tiêu chuẩn an toàn sinh mạng (Life Safety Codes and Standards).
5. Tầm quan trọng của việc kiểm tra và bảo trì van chặn lửa hút khói
Hiểu được cách vận hành của van chặn khói cũng đồng nghĩa với việc nhận thức được tầm quan trọng của việc kiểm tra và sửa chữa định kỳ.
Trong một đám cháy, chỉ mất vài phút để khói đen đặc lấp đầy hành lang hoặc cầu thang. Khi van chặn khói hoạt động hiệu quả, chúng cắt đứt đường di chuyển của khói, giúp khoanh vùng đám cháy, hạn chế tối đa thiệt hại và tạo điều kiện cho cư dân thoát nạn an toàn.
Nếu van chặn khói không hoạt động do hỏng động cơ, mất điện hoặc mất áp suất khí nén, khói sẽ lan nhanh, gây nguy hiểm cho cả người và tài sản.
Kết luận
Van chặn lửa hút khói đóng vai trò sống còn trong hệ thống an toàn cháy nổ của tòa nhà. Chúng không chỉ là “cửa chắn” ngăn khói mà còn là thiết bị bảo vệ tính mạng con người bằng cách mua thêm thời gian quý giá cho quá trình sơ tán.
Để hệ thống này luôn hoạt động hiệu quả, chủ đầu tư và đội ngũ kỹ thuật cần lựa chọn động cơ điều khiển chất lượng cao như Belimo từ Thụy Sĩ), kiểm tra định kỳ, bảo dưỡng và thử nghiệm van chặn lửa hút khói. Đồng thời, đảm bảo nguồn điện hoặc khí nén dự phòng luôn sẵn sàng.
Với khả năng hoạt động tin cậy ở nhiệt độ cao, đáp ứng tiêu chuẩn UL 555 & UL 555S và vượt xa yêu cầu về chu kỳ vận hành, động cơ van gió loại chặn lửa hút khói không chỉ đảm bảo tuân thủ các quy định an toàn mà còn mang lại sự an tâm lâu dài cho chủ đầu tư và nhà vận hành.
Việc lựa chọn giải pháp từ Belimo đồng nghĩa với việc đầu tư vào công nghệ tiên tiến, tuổi thọ bền bỉ và dịch vụ hậu mãi chuyên nghiệp. Đây chính là yếu tố then chốt giúp các công trình thương mại, bệnh viện, khách sạn hay trung tâm dữ liệu duy trì môi trường an toàn, giảm thiểu rủi ro và nâng cao tiêu chuẩn an toàn PCCC, giảm thiểu tối đa rủi ro trong mọi tình huống khẩn cấp.
PGTECH GROUP LIMITED - Nhà phân phối các thiết bị, sản phẩm công nghiệp uy tín hàng đầu tại Việt Nam và các nước trong Khu Vực
Copyright © - Bản quyền bài viết thuộc về PGTech Việt Nam
Ban Biên Tập Tin Tức: PGTECH
Kỹ Sư: Mạnh Thắng
PGTECH GROUP LIMITED
VPGD: Tầng 3, Tòa Nhà C14-CT2, Bắc Hà, Bộ Công An, phố Tố Hữu, Phường Đại Mỗ, Thành Phố Hà Nội.
Địa Chỉ: PGTECH GROUP LIMITED số 12, Ngõ 28, Đường Tây Hồ, Phường Tây Hồ, TP. Hà Nội, Việt Nam.
Điện Thoại: 024-730235 88 - Hotline: 0962 875 986
Fax: 024-730235 89
Email: info@pgtech.com.vn sales@pgtech.com.vn
Website: www.pgtech.com.vn



